Een literaire reis te paard door de Siberische Altai

De Culturele Onderneming, Battuta Reizen en Arita Baaijens presenteren: Op zoek naar het paradijs Woestijnreizigster en schrijfster Arita Baaijens is toe aan iets anders. Na twintig jaar zand en kamelen zoekt zij een nieuwe reisbestemming. Het moet een afgelegen oord zijn, iets met sneeuw en bergen, herders en nomaden. Taal, cultuur en religie moeten afwijken van wat de schrijfster al kent. In 2008 vond zij die plek in de ruige Altai-bergen in zuidwest Siberië, een afgelegen gebied met besneeuwde pieken, opaalkleurige gletsjermeren, zingende bergrivieren, geurige bergweiden en bossen waarin bruine beren, wolven en edelherten leven. De taaie herders te paard zijn afstammelingen van Denghis Khan. Lees ook Blog 1 en 2 van Arita Baaijens.

Zomer 2010, 29 juli-15 augustus kunt u met Arita Baaijens op ontdekkingsreis in de Altai. In de voetsporen van de Russische mysticus en schrijver Nicolas Roerich (1874-1947) reist u te paard door weelderig begroeide valleien en bergen, riviertjes doorkruisend, almaar hoger, tot voorbij de boomgrens. Daar, bij een heilig meer aan de voet van de berg Belucha, speurt u naar Shambala, het legendarische paradijs waarover Roerich repte. In 2008 zocht Arita Baaijens vergeefs naar deze plek. Niet dat zij gelooft in het bestaan van esoterische hemel-paradijzen, maar in de Altai bestaan zoveel legenden over voorportalen naar het hogere, dat zij tijdens deze reis graag een nieuwe poging waagt.

Onderweg veel aandacht voor lokale cultuur, literatuur en muziek. In de Altai worden grote gebeurtenissen mondeling doorgegeven. Een herdersvolk schrijft immers geen literatuur. Het vertellen gebeurt altijd ‘s avonds bij een vuur, op koude winteravonden, tijdens sjamanensessies of bij de jacht. Zo ontstonden talrijke verhalen en legenden waarin de veelbewogen geschiedenis van het gebied is verwerkt. Samen vormen deze draadjes met het verleden de identiteit van het Altai-volk. Een beroemd epos is Altai-Batyrlar, waarvan de volledige vertolking dagen duurt. Aan een epos of kai worden magische krachten toegeschreven en de kaichys, vertolkers, zijn sterke persoonlijkheden met vaak helderziende gaven. De schilder en schrijver Grigory Gurkin (1870-1937) was de eerste kunstenaar uit de Altai die afstudeerde aan de prestigieuze academie in St. Petersburg. We maken onderweg kennis met zijn schilderijen en krachtig proza, vol heimwee naar de Altai, het land waar bergen en rivieren spreken. Ook bezoeken we een dorp van oud-gelovigen en een kunstenaarskolonie van jonge Russen, die werden aangetrokken door de veelzijdige natuur en de bijzondere lichtval.

Orale cultuur, muziek en religie zijn in de Altai sterk verbonden met de imposante natuur. Elke waterbron, rivier of meer heeft een onzicht-bare en soms veeleisende ‘meesteres’. Om onheil af te wenden of hulp te vragen eert men geesten met vodka, snoepjes en andere offerandes. De bruine beer, grijze wolf en de schuwe sneeuwluipaard zijn totemdieren. Hen doden brengt onheil. En zo draagt bijna elke plek, dier of plant in de Altai een verhaal met zich mee. Natuurgeluiden zijn verwerkt in de muziek, die niet melodieus maar tonaal van aard is. Zoals aboriginals in Australië hun weg door het landschap zingen, zo brengen de nazaten van Denghis Khan de wereld om hen heen tot leven via keelklanken. Voor ongeoefende oren klinkt deze muziek mysterieus en onaards, zoals u onderweg zelf kunt ervaren. Maar Altai-bewoners horen in de klanken klaterende bergbeken, de wind, galopperende paarden of de roep van de wolf.

Arita Baaijens verblijft de zomer en het najaar van 2010 drie maanden in de Siberische Altai. Deze reis is daar het begin van. Zoals zij eerder kamelen kocht om de woestijnen van Egypte te doorkruisen, gaat zij nu paarden kopen, en daar verder mee op reis, dieper Centraal-Azië in, richting Afghanistan. Onderweg verzamelt zij verhalen, die uiteindelijk weer hun weg zullen vinden naar een nieuw boek.

BLOG van Arita Baaijens

Arita Baaijens verblijft deze zomer in de Siberische Altai om een expeditie te paard richting Afghanistan voor te bereiden. Alleen weet ze niets van paarden. En een woudloper is ze evenmin. In haar blog beschrijft ze haar transformatie van woestijnkonijn tot ijsprinses.

Het begin

Wijs geworden geef ik een idee, hoe knettergek of geniaal ook, drie maanden de tijd om zich te bewijzen. Ben ik na de incubatietijd nog steeds dolenthousiast, dan begint de volgende fase. Door iedereen te vertellen wat ik ga doen, gaat het ook gebeuren. Zo werken die dingen nu eenmaal. En daarom vertrek ik komende zomer naar de Siberische Altai.

Waarom de Altai? Na twintig jaar woestijn wilde ik wel eens iets anders. Opnieuw verrast worden, knoop in de maag, een krankzinnig plan, zoiets was de bedoeling. Pas toen ik anderhalf jaar geleden te paard door de Siberische Altai trok, vond ik wat ik zocht. Een verliefd gevoel trok van teen tot kruin. Dit was het. Ruige bergen, besneeuwde pieken, gletsjermeren, bergbossen vol wilde dieren, sjamanen, taaie herders te paard. En als toegift zou het mythische Shambala zich in de Altai bevinden. Terug in Nederland vertelde ik iedereen die het horen wilde dat ik terugging naar de Altai om het paradijs te zoeken. Bovendien zou ik paarden kopen en over hoge bergpassen richting Afghanistan rijden. Dat roep ik nu al anderhalf jaar en deze zomer moet het er dus maar eens van komen. Probleem is alleen dat ik niets van paarden weet, geen woudloper ben en mijn kennis van het Russisch bedroevend is. Enig lichtpuntje is dat de knoop in de maag waar ik zo naar verlangde er nu zit. Definitief.

Killer van een pijnstiller

Surfend op internet naar tips om in de wildernis te overleven kom ik ogen en oren tekort. Gewend als ik ben aan kale en karige woestijn hebben bergen en bossen heel wat meer in de aanbieding voor een overlever. Natuurlijke pijnstillers bijvoorbeeld. Had ik een paar jaar geleden goed kunnen gebruiken toen een kameel me met een paniekerige trap tegen de knie uitschakelde. De pijn was de volgende dag bijna niet te harden. Was het in de bossen gebeurd, weet ik nu, dan had ik uit boombast dat salicine bevat een killer van een pijnstiller kunnen fabriceren. Salicine is de natuurlijke voorloper van het aspirientje, hét succesnummer van de farmaceutische industrie (wereldwijd gaan jaarlijks 40 miljoen kilo van die pillen over de toonbank). Salicine is de medicijnvariant op het alles-dingen-doekje. Het remt onder meer hoofdpijn, ontstekingen en – dank u Lieve Heer – ook menstruatiekrampen.

Recept: Neem de binnenste bast van een populier, treurwilg of andere wilg en schraap de zachte, levende cellen van de dode schors. Kauw erop of maak thee (2 theelepels per kop) die je koud opdrinkt. Drie keer per dag en je knapt zienderogen op. Niet meer van de boom nemen dan nodig!

Het aanmeldformulier vindt u op de volgende regel:

Klik hier voor meer informatie